DoctorRx

اعتیاد و پارک رات ها!

چهارشنبه 27 بهمن 1395 10:40 ب.ظ

نویسنده : جهانشا مهدوی پور
!Addiction and Rat Park

دکتر بروس الکساندر؛ روان شناس دانشگاه سیمون فریزر ونکوور کانادا از سال 1970 میلادی بر روی روان شناسی اعتیاد پژوهش نمود. او در سال 2005 از دانشگاه مزبور بازنشست شد. این پژوهش گر و روان شناس کانادایی برای مطالعه بر روی اعتیاد, آزمایش جالبی را ترتیب داد.

 نوآوری او برای مطالعه و پژوهش بر روی اعتیاد؛ "پارک رات ها" نام گرفت. پارک رات ها(Rat Park) محیط بسیار فراخ اما محصوری است که موش های بزرگ آزمایشگاهی به آب و غذای مناسب و فراوان دسترسی دارند. در عین حال وسایلی برای تفریح و بازیگوشی آن ها در آن جا تعبیه می شود. می توان تصور کرد که پارک رات ها؛ هم نیاز های فیزیولوژیک(آب, غذا و جفت گیری) و هم نیاز به روابط اجتماعی(دور هم بودن,بازی و لذّت) را یک جا برآورده می کند؛ بهشت رات ها!

آزمایشِ نوآورانه ی الکساندر برای پژوهش بر روی اعتیاد
او در ابتدای کار یک موش(رات) را در قفسی تنها گذاشت. این موش دو بطری آب در دسترس داشت. در یک بطری کوکایین یا هرویین و در بطری دیگر فقط آب. موش(رات) تنها و دور افتاده ی از گروه به بطری مواد مخدر پناه برد و مرگ به علت مسمومیت دارویی(overdose) با مواد مخدر؛  پایان کار موش تنها و زندانی در قفس شد.

موش های پارک رات ها نیز به دو نوع آب خوراکی دسترسی داشتند؛ بطری های حاوی مواد مخدر و بطری های آب بدون ماده ی مخدر. موش های پارک سراغِ بطری مواد مخدر نرفتند؛ زیرا آن ها از روابط اجتماعی, بازی و دورهمی بهره مند بودند. 

چهارگانه ی سلامت روان و اعتیاد
به دیگر سخن روابط اجتماعی از دیدگاه انسانی کارکرد گسترده و مهمی را بر دوش می گیرد. چهارگانه ی سلامت روان؛ "نیاز به تعلق داشتن, زندگی معنادار, عزت نفس و کنترل" می تواند آزمایش دکتر الکساندر را از دیدگاه روان شناسی اجتماعی تبیین نماید. 

در مقاله ی "واکنش های روان شناختی و عصبی-هورمونی به طرد" نشان دادیم که طرد و مستثنا انگاشته شدن در راه اندازی  "درد" در همان جایگاه آناتومیک و فیزیولوژیک مغزی که درد فیزیکی راه اندازی می شود, نقش دارد. "تعلق داشتن" و "زندگی معنا دار" را بسیاری از پژوهش گران دو روی یک سکه می دانند. تعلق داشتن, دورهم بودن و بهره گیری از شادی و لذت های پذیرفته شده در هنجارهای هر جامعه بسیاری از فروماندگی های روحی را توان بخشی می کند. در همین زمینه دکتر الکساندر نشان داد که موش هایی که از قفس تنهایی به پارک رات ها برده می شوند؛ به تندی بازیابی می شوند و دیگر سراغ بطری های آب همراه با مواد مخدر نمی روند.  

میدان جنگ ویتنام برای سربازان آمریکایی دو پی آمد در برداشت؛ 
1. ترس و هراس همیشگی از کشته شدن و نیز دوری از خانواده

2. سربازان برای رهایی از هراس و اضطراب میدان نبرد به تزریق هرویین روی آوردند. پی آمد جنگ ویتنام برای جامعه ی آمریکا افزایش 20 درصدی معتادان آواره در شهرها بود. به عبارت دیگر ویتنام؛ بهشت هرویین جهان؛ آوردگاهی بود که جان و جسم سربازان را یک جا در هم می کوبید؛ گاهی مرگ جسمانی و گاهی هم اعتیاد! هر چند 95% سربازان بازگشته به دامان خانواده, بهبود می یافتند. این بهبودی نشان داد؛ ارتباط و تعلق داشتن یعنی؛ اعتیاد نه!

نقش "کنترل" در پیش آیند های زندگی واقعی
در مقاله ی " اثر تماشاگر" بر پایه ی چهارگانه ی سلامت روان به نقش "کنترل" در پیش آیند های زندگی واقعی برای تلاش و امید در مسؤولیت های زندگی پرداختیم. از دست دادن احساس کنترل بر زندگی واقعی؛ ترس, اضطراب و هراس سربازان آمریکایی را در روی آوردن به تزریق هرویین تبیین می کند. 

به بیانی دیگر بوروکراسی, قوانین و رویه های خَلقُ السّاعه, احساس کنترل بر زندگی جاری را از فرد می گیرد و اضطراب و نبود اطمینان از آینده را جای گزین آن می کند. زخم های پی در پی بر بدنه ی روانی فرد و خانواده توان رو در رویی و بازیابی را فرو می کاهد و ضربه های بعدی, فرد را به آسانی از پای در می آورد.

پی نوشت:
1. در آغاز این ویدیو درباره ی "هرویین" یا دیامورفین گزارش کوتاهی ارایه می شود. در واقع می توان از مورفین برای تسکین درد در موارد خاص به صورت بالینی و بیمارستانی بهره برد بدون ابتلا به اعتیاد! 

2. همان گونه که در مقاله ی "مسیر های دوپامینی درشیزوفرنی و داروهای آنتی سایکوز" یادآوری شد؛ مسیر مزولیمبیک(پاداش/لذت) کارکرد مهمی در اعتیاد دارد. پژوهش های بنیادی در زمینه ی گیرنده های دوپامینی D2/D4 در سطح ملی راهگشا و راهنما خواهد بود. پژوهش های پرسش نامه ای به تنهایی از پس تبیین و روشن سازی لایه های پنهان مانده ی اعتیاد  بر نمی آیند.

3. در مقاله ی بالا بیان نمودیم اعتیاد فقط معطوف به مواد مخدر صنعتی و سنتی نمی شود. در این ویدیو نیز نشان می دهد؛ گستره ی اعتیاد علاوه بر قمار به رفتارهایی دیگر مانند اعتیاد به فضای مجازی و اینترنت نیز تعمیم یافته است.

4. درباره ی آموزه های تربیتی بر پایه ی سبک زندگی ایرانی- اسلامی سخن و مقاله های گوناگون نوشته و گزارش شده است. مادر بزرگ ها و پدر بزرگ ها, سینه به سینه آموزه های هزاره ها و سده ها را به فرزندان خویش رسانده اند. این آموزه ها سبک زندگی همراه با تاب آوری(صبر, توکل و ایمان) را در سرشت و کنش نسل بعد نهادینه می کند. 

5. هدف گذاری و بارگذاری آموزه ها ی تربیتی و آموزشی همراه با بهره گیری از توان نهفته و آشکار "گذرگاه پاداش(مزولیمبیک)" می تواند فرد را در برابر اعتیاد در معنای علمی آن ایمن نماید. در این باره, پیش در آمد کوتاهی با عنوان؛ "بارگذاری پاداش؛ توزیع, پیکر بندی و شکل دهی به رفتار" خواهیم نگاشت. 

[http://www.aparat.com/v/t8o50]

[http://www.aparat.com/v/Iuvhd]

[http://www.aparat.com/v/QnqbK]



منابع و مقاله هایی برای مطالعه ی بیشتر:

1. http://www.brucekalexander.com/curriculum-vitae

2. http://www.brucekalexander.com/


4. "جهانی سازی اعتیاد؛ یک مطالعه بر روی فقر روحی" تالیف دکتر بروس الکساندِر





دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: Rat Park ، Addiction ، Heroin ، Cocaine ، reward pathway or mesolimbis ، Dr. Bruce Alexander ، mintage30 ،
آخرین ویرایش: پنجشنبه 28 بهمن 1395 07:52 ب.ظ



شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات